Doanh nghiệp có phải kiểm toán năng lượng không là câu hỏi nhiều đơn vị đặt ra khi bắt đầu tìm hiểu các quy định về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Bài viết này sẽ giúp bạn xác định đúng đối tượng áp dụng, thời điểm thực hiện, quy trình kiểm toán và những lưu ý quan trọng theo quy định hiện hành.
1. Kiểm toán năng lượng là gì?
Khái niệm
Theo khoản 6 Điều 3 Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả 2010 thì kiểm toán năng lượng được định nghĩa như sau:
“Kiểm toán năng lượng là hoạt động đo lường, phân tích, tính toán, đánh giá để xác định mức tiêu thụ năng lượng, tiềm năng tiết kiệm năng lượng và đề xuất giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với cơ sở sử dụng năng lượng.”
2. Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm đến kiểm toán năng lượng?
Đối với Việt Nam
Tại Việt Nam, kiểm toán năng lượng không chỉ là hoạt động giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn là nghĩa vụ đối với cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm theo quy định của pháp luật.
> Xem thêm các Các quy định về kiểm toán năng lượng
Đối với quốc tế
Bên cạnh yêu cầu trong nước, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động kiểm toán năng lượng để đáp ứng các tiêu chuẩn như ESG, CBAM và ISO 50001. Đây là những yêu cầu ngày càng phổ biến trong hoạt động xuất khẩu và chuỗi cung ứng, đồng thời giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
> Xem thêm Lợi ích của kiểm toán năng lượng
3. Doanh nghiệp nào phải thực hiện kiểm toán năng lượng?
Không phải mọi doanh nghiệp đều phải kiểm toán năng lượng. Nghĩa vụ này chỉ áp dụng đối với cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm theo Điều 3 Nghị định 30/2026/NĐ-CP quy định tiêu chí xác định cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm có mức tiêu thụ năng lượng hằng năm đạt từ ngưỡng sau như sau:
- Từ 1.000 TOE/năm trở lên đối với:
- Cơ sở sản xuất công nghiệp.
- Cơ sở sản xuất nông nghiệp.
- Đơn vị vận tải.
- Từ 500 TOE/năm trở lên đối với các công trình xây dựng như:
- Trụ sở, văn phòng làm việc.
- Chung cư, nhà ở.
- Cơ sở giáo dục, y tế.
- Khách sạn, siêu thị, trung tâm thương mại.
- Nhà hàng, cửa hàng.
- Công trình vui chơi giải trí, thể dục thể thao và các công trình có tính chất tương tự.
Nếu doanh nghiệp chưa xác định được mình có thuộc diện sử dụng năng lượng trọng điểm hay không, có thể căn cứ vào tổng mức tiêu thụ năng lượng quy đổi trong năm hoặc đối chiếu với danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm do cơ quan nhà nước công bố hằng năm.
4. Khi nào doanh nghiệp phải thực hiện kiểm toán năng lượng?
Theo khoản 1 Điều 33 Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2010, cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm có trách nhiệm thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ 03 năm một lần.
Việc kiểm toán năng lượng cần được thực hiện đúng chu kỳ nhằm đánh giá hiện trạng sử dụng năng lượng, xác định tiềm năng tiết kiệm năng lượng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
FAQ:
- Nếu năm nay doanh nghiệp mới được đưa vào danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thì khi nào phải thực hiện kiểm toán năng lượng?
- Doanh nghiệp có phải thực hiện kiểm toán ngay sau khi được công bố không?
→ Không, nhà nước không yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện kiểm toán ngay khi được công bố là cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch và hoàn thành việc kiểm toán trong thời hạn 1 năm theo quy định
- Doanh nghiệp phải gửi báo cáo kết quả kiểm toán khi nào?
→ Theo Thông tư 25/2020/TT-BCT, sau khi hoàn thành kiểm toán năng lượng, doanh nghiệp có trách nhiệm lập và gửi Báo cáo kết quả kiểm toán năng lượng đến Sở Công Thương.
- Nếu không thực hiện kiểm toán năng lượng đúng thời hạn thì có bị xử phạt không?
→ Có. Theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm không thực hiện kiểm toán năng lượng theo đúng thời hạn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, đồng thời buộc thực hiện kiểm toán năng lượng theo quy định.
Bên cạnh yêu cầu kiểm toán định kỳ, cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm còn phải thực hiện các nghĩa vụ khác như:
- Xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả hằng năm và 05 năm.
- Bổ nhiệm người quản lý năng lượng theo quy định.
- Áp dụng mô hình quản lý năng lượng.
- Thực hiện chế độ báo cáo theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Do đó, doanh nghiệp nên chủ động xây dựng kế hoạch kiểm toán năng lượng ngay từ đầu chu kỳ để có đủ thời gian chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu tiêu thụ năng lượng và phối hợp với đơn vị kiểm toán, tránh ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các nghĩa vụ theo quy định.
5. Việc kiểm toán năng lượng được tiến hành theo các giai đoạn thế nào?
Theo nội dung tại tiểu mục 5.1 Mục 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 50002:2015 (ISO 50002:2014) thì Quá trình kiểm toán năng lượng thường gồm các giai đoạn sau:
- Giai đoạn 1. Lập kế hoạch kiểm toán năng lượng
- Giai đoạn 2. Họp khai mạc
- Giai đoạn 3. Thu thập dữ liệu
- Giai đoạn 4. Kế hoạch đo
- Giai đoạn 5. Đánh giá tại hiện trường
- Giai đoạn 6. Phân tích
- Giai đoạn 7. Báo cáo kiểm toán năng lượng
- Giai đoạn 8. Họp kết thúc
6. Doanh nghiệp nên tự thực hiện hay thuê đơn vị kiểm toán năng lượng?
Khi nào doanh nghiệp nên tự thực hiện kiểm toán năng lượng?
Việc tự triển khai chỉ phù hợp khi doanh nghiệp có đội ngũ nhân sự am hiểu về kiểm toán năng lượng, đầy đủ thiết bị đo lường chuyên dụng và kinh nghiệm phân tích, đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng.
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi tự thực hiện do:
- Thiếu thiết bị đo chuyên dụng để đánh giá chính xác mức tiêu thụ năng lượng của từng hệ thống.
- Thiếu kinh nghiệm phân tích dữ liệu, dẫn đến khó xác định đúng nguyên nhân gây lãng phí năng lượng và cơ hội tiết kiệm.
- Mất nhiều thời gian và nguồn lực để thu thập dữ liệu, khảo sát hiện trường, lập báo cáo và đảm bảo đúng quy định.
- Báo cáo trình bày chưa đáp ứng yêu cầu và phải hiệu chỉnh, bổ sung.
- Hiệu chỉnh nhiều gây chậm tiến độ
Giải pháp kiểm toán năng lượng toàn diện cho doanh nghiệp
Với gần 20 năm kinh nghiệm, VETS | EnE cung cấp dịch vụ kiểm toán năng lượng trọn gói, hỗ trợ doanh nghiệp từ khảo sát hiện trạng, lập báo cáo theo quy định đến đề xuất các giải pháp tiết kiệm năng lượng phù hợp, giúp doanh nghiệp vừa đáp ứng yêu cầu pháp lý vừa nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
