Quy đổi Năng lượng sang TOE (Bảng tính hệ số phát thải CO2 theo các dạng năng lượng)
Trong hoạt động sản xuất và kinh doanh, doanh nghiệp thường sử dụng đồng thời nhiều nguồn năng lượng như điện, than, dầu, khí tự nhiên và nhiên liệu sinh khối. Mỗi loại năng lượng có đặc tính, đơn vị đo lường và nhiệt trị khác nhau, gây khó khăn trong việc tổng hợp và đánh giá mức tiêu thụ năng lượng.
Để thống nhất phương pháp tính toán, TOE (Tonne of Oil Equivalent – tấn dầu tương đương) được sử dụng làm đơn vị quy đổi chung cho các dạng năng lượng. Việc quy đổi sang TOE không chỉ phục vụ công tác quản lý, kiểm toán năng lượng mà còn là cơ sở xác định cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm theo quy định pháp luật.
Vậy TOE được tính như thế nào? Cách quy đổi năng lượng sang TOE như thế nào? Hệ số quy đổi điện, than, dầu và các loại nhiên liệu sang TOE là bao nhiêu? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn phương pháp tính toán và minh họa bằng ví dụ thực tế.
1. TOE là gì? Vì sao cần quy đổi năng lượng sang TOE?
TOE (Tonne of Oil Equivalent – Tấn dầu quy đổi) là một đơn vị đo lường năng lượng chuẩn hóa, dùng để quy đổi các nguồn năng lượng khác nhau (điện, than, xăng, dầu, khí…) về cùng một hệ quy chiếu dựa trên nhiệt lượng của 1 tấn dầu thô.
Theo quy ước quốc tế:
1 TOE = 41,868 GJ = 41.868 MJ
Trong thực tế, các cơ sở sản xuất có thể sử dụng nhiều dạng năng lượng với đơn vị đo lường khác nhau, chẳng hạn điện tính bằng kWh, than tính bằng tấn, dầu tính bằng lít và khí tự nhiên tính bằng m³.
Quy đổi các nguồn năng lượng về TOE giúp doanh nghiệp:
- Tổng hợp mức tiêu thụ năng lượng từ nhiều nguồn khác nhau.
- Theo dõi, phân tích và đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng.
- Xác định mức tiêu thụ năng lượng phục vụ phân loại cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.
- Cung cấp dữ liệu cho hoạt động kiểm toán năng lượng và lập kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
2. Quy định về mức tiêu thụ TOE đối với cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm
Theo Điều 3 Nghị định số 30/2026/NĐ-CP, tiêu chí xác định cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm được quy định dựa trên tổng mức tiêu thụ năng lượng hằng năm, quy đổi sang TOE.
Cụ thể:
| Nhóm cơ sở | Mức tiêu thụ năng lượng |
|---|---|
| Cơ sở sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và đơn vị vận tải | Từ 1.000 TOE/năm trở lên |
| Trụ sở, văn phòng, cơ sở giáo dục, y tế, khách sạn, siêu thị, nhà hàng và các công trình thuộc nhóm quy định | Từ 500 TOE/năm trở lên |
Tổng mức tiêu thụ năng lượng được xác định từ các nguồn điện, than, dầu, khí và những dạng năng lượng khác sử dụng tại cơ sở theo phạm vi quy định.
Do đó, việc tính toán chính xác lượng năng lượng tiêu thụ quy đổi sang TOE là bước quan trọng giúp doanh nghiệp xác định nghĩa vụ quản lý, báo cáo và thực hiện các yêu cầu về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
3. Bảng quy đổi thông số các dạng năng lượng thường gặp sang TOE
Để quy đổi mức tiêu thụ các loại nhiên liệu và năng lượng sang TOE, doanh nghiệp có thể sử dụng công cụ: Tool chuyển đổi các dạng năng lượng sang TOE
Trong đó, hệ số quy đổi được xác định dựa trên nhiệt trị của từng loại nhiên liệu hoặc áp dụng theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm phù hợp với từng dạng năng lượng và đơn vị đo lường sử dụng.
Tham khảo bảng hệ số tại Công văn số 3505/BCT-KHCN ngày 19/04/2011 của Bộ Công Thương, một số dạng năng lượng thông dụng được quy đổi như sau:
Lưu ý:
* Bảng trên là hệ số tham khảo theo Công văn số 3505/BCT-KHCN. Doanh nghiệp cần đối chiếu với quy định và hướng dẫn áp dụng hiện hành khi thực hiện báo cáo chính thức. Đối với nhiên liệu có nhiệt trị biến động, cần xem xét sử dụng dữ liệu nhiệt trị thực tế được kiểm định.
** Hệ số chuyển đổi năng lượng được tính toán dựa trên giá trị chuyển đổi của 1TOE = 41.870 MJ bởi IPCC.
Hệ số nhiệt trị (MJ/đơn vị) cho các loại năng lượng chỉ mang tính chất tham khảo.
https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/03/emissions_scenarios-1.pdf
*** Tham khảo tài liệu “”2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories”, Chapter 2 Stationary Combustion.
**** Công văn 1726/BĐKH-PTCBT 2024 công bố kết quả tính toán hệ số phát thải lưới điện 2023
Ngoài cung cấp hệ số quy đổi các dạng năng lượng như điện năng, than các loại, dầu DO, dầu FO, LPG, CNG, … sang TOE (cột TOE/đơn vị), bảng trên còn cung cấp một số thông số cơ bản như nhiệt trị (cột MJ/đơn vị), hệ số phát thải khí nhà kính (cột kg CO₂/MJ và cột tấn CO₂/đơn vị) trong trường hợp doanh nghiệp/cơ sở có nhu cầu tham khảo, chuyển đổi thông số.
4. Ví dụ minh họa cách quy đổi các dạng năng lượng sang TOE
Doanh nghiệp/cơ sở A trong năm 2019 sử dụng 4.500.000 kWh điện và 1.500 tấn than cám loại 3.
Như vậy, cách quy đổi 2 dạng năng lượng điện và than sang TOE như sau:
- Quy đổi điện sang TOE: 4.500.000 (kWh)/1000*0,1543=694,35 (TOE)
- Quy đổi than sang TOE: 1.500 (tấn than)*0,6=900 (TOE)
- Tổng quy đổi điện và than của doanh nghiệp/cơ sở sang TOE: 694,35+900=1.594,35 (TOE)
Ví dụ trên giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về phương pháp quy đổi các dạng năng lượng sang TOE, từ đó chủ động tính toán, đánh giá mức tiêu thụ năng lượng và xác định các yêu cầu quản lý theo quy định hiện hành. Đây cũng là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, góp phần thực hiện các mục tiêu của Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030.
Với kinh nghiệm gần 20 năm trong lĩnh vực năng lượng và môi trường, VETS | EnE cung cấp dịch vụ tư vấn, kiểm toán năng lượng và hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá hiện trạng sử dụng năng lượng, xác định tiềm năng tiết kiệm và đề xuất các giải pháp tối ưu hiệu quả năng lượng. Liên hệ VETS | EnE để được đội ngũ chuyên gia tư vấn và hỗ trợ các vấn đề liên quan đến quản lý, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
