Trước xu hướng giảm phát thải và phát triển bền vững, kiểm kê khí nhà kính ngày càng quan trọng với doanh nghiệp. Hoạt động này không chỉ giúp đáp ứng quy định pháp luật mà còn là cơ sở xây dựng lộ trình giảm phát thải.
1. Kiểm kê khí nhà kính là gì
Theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP của chính phủ về Quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn:
“Kiểm kê khí nhà kính là hoạt động thu thập thông tin, số liệu về các nguồn phát thải khí nhà kính, tính toán lượng phát thải, hấp thụ khí nhà kính trong một phạm vi xác định và trong một khoảng thời gian cụ thể, thường là theo năm”
Kết quả của quá trình kiểm kê là cơ sở để doanh nghiệp lập báo cáo phát thải khí nhà kính, đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý và các đối tác trong chuỗi cung ứng. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để xây dựng chiến lược giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
> Xem thêm: Sự cần thiết và lợi ích kiểm kê khí nhà kính
2. Các tiêu chuẩn quốc tế hỗ trợ kiểm kê khí nhà kính
ISO 14064 – Tiêu chuẩn nền móng về kiểm kê khí nhà kính và báo cáo phát thải
Bộ tiêu chuẩn ISO 14064 là nền tảng quốc tế hướng dẫn doanh nghiệp quản lý phát thải khí nhà kính, bao gồm kiểm kê, báo cáo và xác minh. Trong đó:
-
ISO 14064-1 quy định các nguyên tắc và yêu cầu đối với việc kiểm kê và báo cáo phát thải khí nhà kính ở cấp tổ chức;
-
ISO 14064-2 hướng dẫn định lượng, giám sát và báo cáo các dự án giảm phát thải hoặc tăng cường hấp thụ khí nhà kính;
-
ISO 14064-3 quy định các nguyên tắc và quy trình xác minh, thẩm định kết quả kiểm kê và báo cáo phát thải.
> Xem thêm: Dịch vụ thẩm tra báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064-3:2019
03 phạm vi phát thải theo Nghị định thư Khí nhà kính (GHG Protocol)
Theo tiêu chuẩn quốc tế GHG Protocol, nguồn phát thải của doanh nghiệp thường được phân thành ba phạm vi:
- Scope 1 (Phát thải trực tiếp): Phát sinh từ các nguồn do doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soát, như đốt nhiên liệu trong lò hơi, lò nung, máy phát điện, phương tiện vận tải nội bộ hoặc rò rỉ môi chất lạnh.
- Scope 2 (Phát thải gián tiếp từ năng lượng): Phát sinh từ việc tiêu thụ điện, hơi nước, nhiệt hoặc lạnh được mua từ bên ngoài.
- Scope 3 (Các phát thải gián tiếp khác): Bao gồm phát thải trong chuỗi giá trị như vận chuyển, công tác, xử lý chất thải, nguyên liệu đầu vào, hoạt động của nhà cung cấp và việc sử dụng sản phẩm. Tùy theo mục tiêu và yêu cầu của từng doanh nghiệp, Scope 3 có thể được kiểm kê toàn bộ hoặc từng phần
3. Doanh nghiệp nào bắt buộc phải kiểm kê khí nhà kính?
Tại Việt Nam, không phải mọi doanh nghiệp đều bắt buộc thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Nghĩa vụ này được áp dụng đối với các cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc danh mục do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Cụ thể, trên cơ sở quy định của Điều 91 Luật Bảo vệ môi trường 2020, các doanh nghiệp thuộc danh mục phát thải lớn phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính 2 năm 1 lần.
06 lĩnh vực trọng điểm phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính
Các cơ sở trong những lĩnh vực sau thường nằm trong danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính:
- Năng lượng
- Giao thông vận tải
- Xây dựng
- Các quá trình công nghiệp
- Nông – lâm nghiệp và sử dụng đất
- Chất thải
Lưu ý quan trọng:
-
Các cơ sở nằm trong danh mục PHẢI kiểm kê khí nhà kính định kỳ theo mốc thời gian được quy định trong Nghị định 06/2022 và đã được cập nhật tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP.
-
Các tổ chức, cá nhân không thuộc đối tượng bắt buộc vẫn được khuyến khích chủ động kiểm kê, xây dựng báo cáo phát thải khí nhà kính và triển khai các giải pháp giảm phát thải khí, nhằm nâng cao năng lực quản lý phát thải, đáp ứng yêu cầu của đối tác và xu hướng phát triển bền vững.
4. Quy trình kiểm kê khí nhà kính cho doanh nghiệp
Để đảm bảo kết quả kiểm kê chính xác và đáp ứng yêu cầu quản lý, doanh nghiệp cần thực hiện theo một quy trình bài bản. Mặc dù mỗi ngành nghề có những đặc thù riêng, quy trình kiểm kê khí nhà kính thường bao gồm các bước sau:
Bước 1. Xác định phạm vi và lập kế hoạch kiểm kê
-
Rà soát các tiêu chuẩn và phương pháp kiểm kê áp dụng (ISO 14064-1, GHG Protocol,..)
- Xác định ranh giới tổ chức và ranh giới hoạt động.
-
Lựa chọn năm cơ sở để làm mốc so sánh chất lượng phát thải trong các năm tiếp theo.
- Cân nhắc thực hiện xác minh bởi bên thứ ba.
Bước 2. Thu thập dữ liệu hoạt động
- Xác định yêu cầu dữ liệu và phương pháp thu thập dữ liệu phù hợp.
- Xây dựng quy trình, công cụ và hướng dẫn thu thập dữ liệu.
-
Tổng hợp và rà soát dữ liệu của cơ sở (ví dụ: điện năng, khí tự nhiên…).
- Ước tính dữ liệu còn thiếu để hoàn thiện bộ dữ liệu.
- Lựa chọn hệ số phát thải.
- Tính toán lượng phát thải khí nhà kính.
Bước 3. Tính toán lượng phát thải khí nhà kính
Chuẩn hóa quy trình thu thập dữ liệu và lập tài liệu về quy trình trong Kế hoạch Quản lý
Kiểm kê Khí nhà kính:
- Chuẩn hóa quy trình thu thập, tổng hợp và lưu trữ dữ liệu
- Thiết lập cơ chế kiểm soát chất lượng dữ liệu
- Quy định rõ trách nhiệm của từng bộ phận trong việc cung cấp và rà soát dữ liệu
- Xây dựng tài liệu Kế hoạch quản lý kiểm kê khí nhà kính
- Quy trình thu thập dữ liệu
- Phương pháp tính toán
- Nguồn hệ số phát thải
- Quy trình kiểm tra và cập nhật dữ liệu
- Cơ chế lưu trữ hồ sơ phục vụ kiểm tra, xác minh
Bước 4. Thiết lập mục tiêu giảm phát thải và theo dõi, báo cáo tiến độ
Sau khi hoàn thành kiểm kê, doanh nghiệp tiến hành tổng hợp kết quả lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính và xây dựng các chương trình giảm phát thải:
- Rà soát và hoàn thiện toàn bộ dữ liệu kiểm kê
- Thực hiện xác minh độc lập bởi bên thứ ba
- Lập và nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo quy định của cơ quan quản lý
- Thiết lập mục tiêu giảm phát thải ngắn hạn và dài hạn
- Xây dựng kế hoạch hành động nhằm giảm tiêu thụ năng lượng và phát thải khí nhà kính
- Theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện và cập nhật báo cáo định kỳ
> Xem thêm: Tư Vấn – Xây Dựng Kế Hoạch Giảm Nhẹ Phát Thải Khí Nhà Kính 2026 – 2030
Dịch vụ kiểm kê khí nhà kính chuyên nghiệp cùng VETS | EnE
Thực hiện kiểm kê khí nhà kính với sự hỗ trợ của đơn vị tư vấn chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro sai sót, đảm bảo tuân thủ các yêu cầu pháp lý, tối ưu nguồn lực triển khai.
Với gần 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng và môi trường, VETS | EnE cung cấp dịch vụ kiểm kê khí nhà kính toàn diện, đồng hành cùng doanh nghiệp từ khâu khảo sát, thu thập dữ liệu, tính toán phát thải đến lập báo cáo và tư vấn các giải pháp giảm phát thải phù hợp.
Liên hệ VETS | EnE để được tư vấn lộ trình kiểm kê khí nhà kính phù hợp với doanh nghiệp bạn!
- Hotline: 024 22 33 44 55
- Email: info@vets.energy
- Facebook: Vets Energy and Environment
- Địa chỉ:
- Trụ sở: Tầng 1, Tòa nhà Sông Đà 9, Số 2 Nguyễn Hoàng, Phường Từ Liêm, Hà Nội.
- Văn phòng TP. Hồ Chí Minh: Số 5 Trần Triệu Luật, Phường Tân Sơn Nhất, TP. Hồ Chí Minh.
